Zanim wprowadzono zakaz handlu, niedzielna wyprawa do galerii handlowej była dla wielu polskich rodzin stałym rytuałem. Jak wygląda to teraz? Dane z badań i analiz geolokalizacyjnych pokazują interesujące zmiany.
Pierwsza niehandlowa niedziela - co robili Polacy?
Analiza danych geolokalizacyjnych z 11 marca 2018 roku - pierwszej niehandlowej niedzieli - dostarczyła cennych informacji o tym, jak Polacy spędzili ten dzień.
Źródło: Analiza danych geolokalizacyjnych, Instytut Badań Pollster, marzec 2018
Boom turystyki krajowej
Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii odnotowało znaczący wzrost turystyki krajowej w pierwszym półroczu 2018 roku - zaraz po wprowadzeniu zakazu handlu.
Ważne zastrzeżenie: Był to okres ogólnego boomu turystycznego w Polsce, więc nie całą zasługę można przypisać zakazowi handlu. Niemniej wolne niedziele ułatwiły części rodzin planowanie weekendowych wyjazdów.
Zmiana rytuałów weekendowych
Przed 2018 rokiem niedzielne wyjście do centrum handlowego stało się dla części Polaków rytuałem towarzyskim - zwłaszcza w małych miastach, gdzie galeria bywała główną atrakcją.
"Dla mieszkańców małych miejscowości wyprawa na zakupy była też formą rozrywki i sposobem na wyjście do ludzi. Teraz musieli poszukać innych form aktywności."
— Raport Instytutu Obywatelskiego, 2019Weekendy Polaków zaczęły wyglądać inaczej:
- Więcej aktywności outdoorowych - spacery, wycieczki rowerowe, wyjazdy za miasto
- Wizyty u rodziny - niedzielne obiady u dziadków, spotkania rodzinne
- Uczestnictwo w wydarzeniach - koncerty, festyny, imprezy lokalne
- Czas na hobby - ogrodnictwo, sport, majsterkowanie
- Praktyki religijne - więcej czasu na uczestnictwo w mszach
Czas dla rodziny - kluczowa zmiana
Z ankiet CBOS wynika, że po wprowadzeniu zakazu znacząco wzrósł odsetek osób deklarujących, iż niedziele poświęcają rodzinie, spacerom i odpoczynkowi.
Szczególnie dla rodzin, w których wcześniej jedno lub oboje rodziców pracowało w handlu, zmiana była znacząca - wreszcie mogli wszyscy razem mieć wolny dzień.
"Wolna niedziela to dla mnie możliwość odrobienia obowiązków domowych, pobycia z dziećmi, wspólnego niedzielnego obiadu, którego wcześniej często brakowało."
— Wypowiedź pracownicy handlu, badanie jakościowe NSZZ SolidarnośćParki, place zabaw, skwery
Obserwacje z pierwszych miesięcy obowiązywania zakazu potwierdziły, że parki, place zabaw i miejskie skwery w niedzielne popołudnia stały się pełne rodzin z dziećmi. To znacznie więcej niż typowo notowano w handlowe niedziele.
Można więc uznać, że jeden z celów społecznych ustawy - umożliwienie pracownikom i ich rodzinom wspólnego odpoczynku - został osiągnięty w odniesieniu do sporej grupy społeczeństwa.
Jednak nie wszyscy są zadowoleni
Dla części społeczeństwa zakaz oznaczał utratę pewnego stylu spędzania czasu. Mieszkańcy małych miejscowości w badaniach wskazywali, że brakuje im miejsca, gdzie mogli spędzać wolny czas w niedziele.
- 64% mieszkańców dużych miast jest przeciwnych zakazowi
- Młodsze pokolenia czują się "pouczane" jak spędzać wolny czas
- 83% badanych uważa, że powinna być możliwość wyboru
Źródła: Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii (raport 2019), Instytut Obywatelski, CBOS, NSZZ Solidarność, Havas Media, Instytut Badań Pollster