Po wyborach w 2023 roku nowa koalicja (KO, Trzecia Droga, Lewica) zapowiedziała prace nad liberalizacją zakazu handlu w niedzielę. Dyskusja przesunęła się z "czy handlować w niedzielę" na "jak to robić, by chronić pracowników".
Główne propozycje zmian
Stanowiska partii koalicyjnych
Główny orędownik zmian. Postuluje przywrócenie handlu w niedzielę przy jednoczesnej ochronie pracowników (podwójna stawka, gwarancja wolnych dni). Premier Donald Tusk zapowiadał zmiany jeszcze w kampanii wyborczej.
Popiera rozwiązanie kompromisowe - więcej niedziel handlowych, ale z silną ochroną pracowników. Szymon Hołownia mówił o "znajdowaniu balansu" między potrzebami konsumentów a prawami pracowników.
Bardziej sceptyczna wobec pełnej liberalizacji. Kładzie nacisk na ochronę pracowników - jakiekolwiek zmiany muszą iść w parze z poprawą warunków pracy i płacy. Preferuje utrzymanie ograniczeń z dodatkami za pracę w niedzielę.
Stanowiska opozycji
Broni obecnych przepisów jako osiągnięcia socjalnego. Argumentuje, że zakaz chroni pracowników i rodziny. Sprzeciwia się liberalizacji.
Postuluje całkowite zniesienie zakazu jako ograniczenia wolności gospodarczej. Uważa, że państwo nie powinno regulować godzin pracy sklepów.
Harmonogram zmian
Uwaga: Harmonogram jest orientacyjny. Zmiany wymagają uzgodnienia w koalicji (gdzie Lewica jest bardziej sceptyczna), konsultacji ze związkami zawodowymi oraz przejścia ścieżki legislacyjnej. Może dojść do opóźnień lub modyfikacji propozycji.
Główne wyzwania
Wprowadzenie zmian nie będzie proste. Główne przeszkody to:
- Różnice w koalicji - Lewica ma inne stanowisko niż KO
- Związki zawodowe - Solidarność broni zakazu jako swojej "zdobyczy"
- Koszty dla pracodawców - Podwójna stawka to znaczne obciążenie
- Opinia publiczna - Choć większość chce liberalizacji, jest też silna mniejszość za zakazem
- Inne priorytety - Rząd ma wiele pilnych spraw do załatwienia
Co się nie zmieni na pewno
Niezależnie od kierunku zmian, niektóre elementy prawdopodobnie pozostaną:
- Wyjątki dla stacji paliw, aptek, piekarni - pozostaną otwarte
- Sklepy na dworcach i lotniskach - bez zmian
- Handel internetowy - działa 24/7
- Gastronomia i usługi - bez ograniczeń
Kompromis jako najprawdopodobniejszy scenariusz: Biorąc pod uwagę różnice w koalicji i opór związków, najbardziej realistyczny wydaje się kompromis - np. 2 niedziele handlowe miesięcznie z podwójną stawką dla pracowników.
Co możesz zrobić?
Jeśli masz zdanie na temat zakazu handlu:
- Napisz do swojego posła/senatorki
- Uczestnicz w konsultacjach społecznych (gdy zostaną ogłoszone)
- Głosuj na partię zgodną z Twoimi poglądami
- Wspieraj organizacje reprezentujące Twoje stanowisko
Źródła: Wypowiedzi polityków, programy wyborcze 2023, Business Insider Polska, zapowiedzi rządu